ابعاد اصلی فرآیند مدیریت دانش و بررسی مدلهای متفاوت آن

دانلود پایان نامه رشته مدیریت

ابعاد اصلی فرآیند مدیریت دانش و بررسی مدلهای متفاوت آن

-مقدمه

بدون شک، امروز نمی­توان نقش بی بدیل دانش را در بالندگی و ارتقای عملکرد سازمان­ها انکار کرد؛ به گونه ای که بسیاری از سازمان­ها حجم وسیعی از فعالیت های خود را به این امر اختصاص داده­اند. این امر تا حدی است که بسیاری از محققان معتقدند که مدیریت دانش، برای سازمان­هایی که پیشرفت در عصر آینده را مدنظر دارند، باید نیازی راهبردی به شمار آورد. دانش توانمندی انسانی و راهبردی برای سازمان به شمار می رود. از آنجا که هر منبعی نیازمند مدیریت است، دانش نیز نیازمند مدیریت است. فلسفه اساسی مدیریت دانش این است که منابع فکری را می توان از جمله دارایی­های مطمئن و پایدار به شمار آورد و سازمان ها یا سرمایه­گذاری در آن می توانند در جهت دستیابی به اهداف خود گام بردارند (ماسا و تستا[1] ، 2009).

وابستگی سازمان­ها به دانش به گونه­ای شده است که نام گذاری این دوره به عصر دانش خیلی عجیب به نظر نمی­رسد. مدیریت دانش را می­توان روشی پیچیده به منظور مدیریت دانایی و دارایی های دانشی به شمار آورد (قاسمی و همکاران، 1391).

2-2-مفاهیم پایه مدیریت دانش

به هنگام مطالعه در مدیریت دانش، تعریف دانش، اطلاعات و داده‌ها از ضروریات و مباحث مهم می‌باشد. بدون چنین تعریفی دقیقاً متوجه نمی‌شوند که به دنبال چه چیزی هستند و آیا اصول دانش برای اعمال مدیریت دارند یا خیر؟

داده

داده‌ها، اولین سطح مدیریت دانش را تشکیل می‌دهند و شامل : ارقام و اعداد ، نمودارها و نظایر این‌ها ؛ که به خودی خود تولید معنی نمی‌کنند. در واقع می‌توان گفت که داده‌ها، رشته واقعیت‌های عینی و مجرد در مورد رویدادها هستند (ابطحی و صلواتی، 1385). داده‌ها را می‌توان مواد خام عناصر مورد نیاز برای تصمیم‌گیری به شمار آورد، چراکه نمی‌توانند عمل لازم را تجویز کنند. داده‌ها نشانگر ربط، بی ربطی و اهمیت خود نیستند، اما به هر حال برای سازمان‌ها و مخصوصاً سازمان‌های بزرگ اهمیت زیادی دارند (دانپورت و پروساک[2] ، ترجمه رحمان سرشت، 1381).

اطلاعات

داده‌های خاص هستند که گروه‌بندی، ذخیره، پالایش و سازمان­دهی شده‌اند تا بتوانند معنی­دار و موجب تقویت یا تغییر فرآیند ادراکات فردی یا سازمانی شوند. داده‌ها در صورتی به اطلاعات تبدیل می‌شوند که افراد بخواهند برای درک بیشتر از آنها استفاده کنند (جعفری مقدم، 1383). دومین سطح مدیریت دانش را اطلاعات تشکیل می‌دهند که همان اضافه کردن زمینه و تفسیر داده‌ها و ارتباط آنها با یکدیگر است. اطلاعات، داده‌هایی ترکیبی و مرتبط، همراه با زمینه و تفسیر آنهاست (صداقت، 1391).

دانش

اضافه کردن درک و حافظه به اطلاعات را دانش می‌نامند. دانش را در این حالت بینش‌های حاصل از اطلاعات و داده‌هایی تعریف می‌کند که می‌تواند به روش‌های مختلف و در شرایط گوناگون مؤثر و قابل تقسیم باشد. دانش، به حداقل رساندن جمع‌آوری و خواندن اطلاعات، افزایش دسترسی به آن، که این کار با حذف داده‌های نامناسب صورت می‌گیرد. به طور کلی، دانش جریان ترکیبی تجربه، ارزش، اطلاعات مفهومی و بینش است که چارچوبی برای ارزیابی و ترکیب تجربه‌ها و اطلاعات فراهم می‌کند (دانپورت و پروساک، 1998).

تمایز داده، اطلاعات و دانش مشکل است و تنها از طریق مفاهیم بیرونی و یا از دیدگاه کاربران آنها می‌توان بین داده‌ها، اطلاعات و دانش تفات قائل شد. معمولاً داده به عنوان مواد‌ خام، اطلاعات به عنوان مجموعه سازمان‌یافته‌ای از داده و دانش، به عنوان اطلاعات با مفهوم شناخته می‌شود (شفیعا و همکاران، 1386).

با توجه به تعاریف و مفاهیم فوق، می‌توان هرم دانش را ترسیم کرد.

شکل 2-1: هرم سلسه مراتبی دانش (فایرستون و مک. ال روی، ترجمه جعفرنژاد و سفیری، 1387)

برخی به این هرم، منبع چهارمی به نام حکمت یا خرد نیز افزوده‌اند. در اینجا خرد همان کاربرد دانش است. خرد به معنای چشم‌انداز، بصیرت و توانایی دیدن افق‌های پیرامون می‌باشد. به عبارت دیگر، افرادی که دارای خرد می‌باشند با ایجاد تغییر در ساخار موجود می‌توانند زمینه دانش جدیدی را ایجاد کنند. این افراد تفکر انتقادی دارند و خلاقیت و نبوغ در این قشر در سطح بالایی قرار دارد (راولی[3] ،2007).

فهرست مطالب

2-1-مقدمه. 10

2-2-مفاهیم پایه مدیریت دانش... 10

2-3-تعاریف دانش... 13

2-4-انواع دانش... 14

2-5-تاریخچه مدیریت دانش... 16

2-6-تعاریف مدیریت دانش... 17

2-7-تعاریف ابعاد اصلی فرایند مدیریت دانش... 20

2-7-1-خلق و کسب دانش.. 20

2-7-2-تسهیم دانش.. 22

2-7-3-کاربرد دانش.. 24

2-7-4-نگهداری و ذخیره دانش.. 26

2-7-5-فرایند ارزیابی و بازخورد 27

2-8-مدل‌های مدیریت دانش... 28

2-8-1-مدل هیسیگ... 29

2-8-2-مدل هفت‌سی. 30

2-8-3-مدل مرحله‌ای مدیریت دانش لین (2007) 31

2-8-4-مدل چارچوب مفهومی توسعه شاخص‌های  KMC در اثر بخشی مدیریت دانش.. 31

2-9-اهمیت و ضرورت مدیریت دانش... 32

2-10-اهداف مدیریت دانش... 33

2-11-مزایای مدیریت دانش... 34

2-12-موانع مدیریت دانش... 36

2-21-پیشینه تحقیق.. 37

2-21-1-مطالعات داخل کشور. 37

2-21-2-مطالعات خارج از کشور. 42

منابع 47

منابع فارسی. 48

فهرست جدول ها

جدول 2-1: گاه شمار مدیریت دانش (حسن‌زاده، 1386) 13

جدول 2-2: تعاریف مختلف مدیریت دانش 15

جدول 3-1: پرسشنامه مدیریت دانش شرون لاوسون 48

جدول 3-2: طیف 5 گزینه ای لیکرت 48

جدول 3-3: تفسیر نتایج پرسشنامه میزان کارآفرینی 49

جدول 4-1: توزیع فراوانی نمونۀ تحقیق براساس متغیر جنسیت 52

جدول 4-2: توزیع فراوانی نمونۀ تحقیق براساس متغیر سطح تحصیلات 53

جدول 4-3: توزیع فراوانی نمونۀ تحقیق براساس متغیر سابقه خدمت 54

جدول4-4:  میانگین وانحراف استاندارد متغیر های پژوهش 55

جدول 4-5: آزمون کالموگروف اسمیرنف برای نرمال بودن متغیر های پژوهش 55

جدول 4-6: نتایج آزمون همبستگی پیرسون بین مدیریت دانش و میزان کارآفرینی در مدیران باشگاههای خصوصی شهر تهران 56

جدول 4-7: نتایج آزمون همبستگی پیرسون بین مولفه خلق دانش و میزان کارآفرینی در مدیران باشگاههای خصوصی 56

جدول 4-8: نتایج آزمون همبستگی پیرسون بین مولفه تسهیم  دانش و میزان کارآفرینی در مدیران باشگاههای خصوصی شهر تهران 57

جدول 4-9: نتایج آزمون همبستگی پیرسون بین مولفه کاربرد دانش و  میزان کارآفرینی در مدیران باشگاههای خصوصی شهر تهران 57

جدول 4-10: نتایج آزمون تی مستقل برای بررسی تفاوت بین مردان و زنان در میزان کارآفرینی در مدیران باشگاههای خصوصی شهر تهران 58

جدول 4-11: نتایج آزمون F لوین برای بررسی مفروضۀ همگنی واریانس ها در متغیر میزان کارآفرینی در مدیران باشگاههای خصوصی شهر تهران با  سطح تحصیلات مختلف 59

جدول 4-12: نتایچ تحلیل واریانس یک راهه برای بررسی تفاوت بین مدیران باشگاههای خصوصی شهر تهران با سطح تحصیلات مختلف در میزان کارآفرینی 59

جدول 4-13: نتایج آزمون توکی بر ای مقایسۀ میانگینهای مدیران با سطح تحصیلات مختلف در میزان کارآفرینی 59

جدول 4-14: نتایج آزمون F لوین برای بررسی مفروضه همگنی واریانسها در متغیر میزان کارآفرینی در مدیران باشگاههای خصوصی شهر تهران با سوابق خدمت مختلف 60

جدول 4-15: نتایچ تحلیل واریانس یک راهه برای بررسی تفاوت بین مدیران باشگاههای خصوصی شهر تهران با سوابق خدمت مختلف در میزان کارآفرینی 60

جدول 4-16: آمارههای قدرت تحمل و عامل تورم واریانس برای بررسی مفروضه هم خطی چندگانه بین متغیرهای مستقل پژوهش 61

جدول4-17: تجزیه وتحلیل واریانس برای نشان دادن معنی داری پیش بینی میزان کارآفرینی  از طریق مولفه های مدیریت دانش 62

جدول 4-18: تحلیل رگرسیون چندگانه همزمان  برای پیش بینی میزان کارآفرینی مدیران از طریق مولفههای مدیریت دانش 62

جدول 4-19: ضریب همبستگی وتبیین چند متغیره برای پیش بینی متغیر میزان کارآفرینی از طریق مولفههای مدیریت دانش 63

فهرست نمودارها

نمودار 4-1: توزیع فراوانی نمونۀ تحقیق براساس متغیر جنسیت 52

نمودار 4-2: توزیع فراوانی نمونۀ تحقیق براساس متغیر سطح تحصیلات 53

نمودار 4-3: توزیع فراوانی نمونۀ تحقیق براساس سابقۀ خدمت 54

فهرست شکل ها

شکل 2-1: هرم سلسه مراتبی دانش (فایرستون و مک. ال روی، ترجمه جعفرنژاد و سفیری، 1387) 10

شکل 2-2: مدل هیسیگ (2000) 22

شکل 2-3: مدل چارچوب مفهومی توسعه شاخص‌های KMC در اثربخشی مدیریت دانش 23

شکل 2-4: انتقال دانش کسب‌ و ‌کار مزیت رقابتی 26

شکل2-5:  فرایند کارآفرینی 30

شکل 2-6: عناصر اصلی در ایجاد یک شرکت نوپا 36

شکل2-7: مدل اردیل 41