پرسشنامه شناسایی و تحلیل مولفه های استراتژی های منابع انسانی در بررسی ارزیابی عملکرد مدیران

ابزار گرد آوری داده ها

مهمترین ابزار جمع آوری داده­ها در تحقیق حاضر، پرسشنامه می‌باشد. این پرسشنامه جهت سنجش متغیرهای مستقل استراتژی منابع انسانی (نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت­ها و تهدیدها) و  متغیر وابستۀ ارزیابی عملکرد کارکنان (توانایی (دانش  مهارت)، وضوح (درک یا تصور نقش)، کمک(حمایت سازمانی)، انگیزه (انگیزش یا تمایل)، ارزیابی (آموزش و بازخورد عملکرد)، اعتبار(اعمال معتبر و حقوقی کارکنان)، محیط (تناسب محیطی)) تحقیق طراحی شده است. در پرسشنامۀ این تحقیق، با توجه به اهداف تحقیق، سئوالات متعددی به روش سئوالات بسته طراحی شدند. سئولات بسته پاسخگو را محدود به انتخاب پاسخی یگانه از فهرستی که محقق تعیین کرده می‌کند. سپس مجموعۀ سئوالات طراحی شده در قالب یک پرسشنامه در پنج صفحه تدوین گردید.

پرسش­های این پرسشنامه شامل تعدادی سوال بسته چند گزینه­ای در یکی از سطوح سنجش اسمی، ترتیبی بود.  همچنین بعضی از سئوالات پرسشنامه در سطح سنجش فاصله­ای قرار گرفته اند. این پرسشنامه حاوی بخش های مختلفی است که از جمله می­توان به سئوالات:

ابعاد مختلف سنجش استراتژی­های منابع انسانی و ارزیابی عملکرد کارکنان  اشاره نمود. تمامی گویه­های متغیر استراتژی­های منابع انسانی و عملکرد کارکنان  بر اساس طیف لیکرت 5 گزینه ­ای تنظیم گردیده است که برای هر دو متغیر 5 پاسخ (بسیار کم (1)، کم (2)، متوسط (3)، زیاد (4)، خیلی زیاد (5)) در نظر گرفته شده است.

3-6. نحوه اجرا و جمع آوری داده­ها

پس از تعیین آزمون ها، پرسشگران به محل کار آزمودنی­ها (مدیران) در سازمان و ادارات محیط زیست رجوع کرده و از آزمودنی های خواسته شد که پرسشنامه را تکمیل نمایند.

همچنین، به منظور دستیابی به هدف نهایی تحقیق، در این تحقیق از دو شیوه به شرح ذیل جهت جمع آوری اطلاعات استفاده گردیده است:

1. بررسی کتابخانه­ای: در تحقیق فوق جهت نگارش تئوری و ادبیات تحقیق علاوه بر کتب، از مقالات، پایان نامه­های داخلی و خارجی نیز استفاده شده است. همچنین جهت غنی سازی ادبیات تحقیق افزایش اعتبار آن از مجلات و سایت­های اینترنتی و منابع معتبر داخلی و خارجی بهره گرفته شد.
2. 2. استفاده از پرسشنامه به منظور جمع آوری اطلاعات: ابتدا با بررسی منابع اطلاعاتی مرتبط به تدوین پرسشنامه و سؤالاتی که مبین فرضیه می باشد، بر اساس نظریات کارشناسان فن و اساتید راهنما و مشاور پرسشنامه­ای مرکب از سؤالات بسته طراحی شد. با توجه به مزایا و ویژگی­های پرسشنامه از قبیل مقرون به صرفه بودن، سهولت و دقت اجرا، داشتن فرصت کافی برای تکمیل بودن آنها، ارائه سؤالات یکسان برای کلیه افراد و همچنین سهولت و دقت در استخراج و تجزیه و تحلیل نتایج از این ابزار استفاده شده است.

3-7. روایی و پایایی ابزار اندازه گیری

3-7-1.  اعتبار تحقیق [1]

اعتبار در واقع به بررسی این سئوال می­پردازد كه فرد آن چیزی را كه فكر می­كند اندازه می­گیرد، اندازه گیری می­كند یا نه؟ (قاضی طباطبایی،1376: 13). مفهوم اعتبار به این سوال پاسخ می­دهد كه ابزار اندازه­گیری تا چه حد خصیصه مورد نظر را می­سنجد. بدون اگهی از اعتبار اندازه­گیری نمی­توان به دقت داده­های حاصل از آن اطمینان داشت(سرمد و دیگران،1382: 170). به عبارت دیگر، منظور از اعتبار تحقیق،  میزان دقت شاخص­ها و معیار­هایی است که در راه سنجش پدیده مورد نظر تهیه شده­اند (ساروخانی1380: 286). در این تحقیق برای تعیین اعتبار ابزار تحقیق (پرسشنامه) از روش اعتبار صوری و سازه[2] استفاده شده است(دواس،1376: 64). برای اعتبار ابزار از روش اعتبار سازه استفاده شد که پس از تعیین متغیر­های  استراتژی­های منابع انسانی و ارزیابی عملکرد کارکنان و تعیین شاخص­ها و گویه­های برای آنها، با استفاده از  ضریب  آلفای کرونباخ محاسبه گردید که ضریب به دست آمده برای متغیر مستقل استراتژی منابع انسانی کل 84/0 و برای متغیر وابسته ارزیابی عملکرد کل 82/0 نشان داده شده است.

3-7-2.  پایایی تحقیق [3]

منظور از پایایی این است که اگر آزمایشی را چند بار تکرار کنیم یا تجزیه و تحلیل را به دفعات مختلف انجام دهیم، در همه موارد نتایج به دست آمده یکسان باشد(ساروخانی، 1380؛ 151). بنابراین، یکی از مسایلی که در ارزشیابی ابزار تحقیق اهمیت دارد، پایایی آن است. هر وسیله یا ابزاری که روایی آن پایین باشد، چیزی جز عوامل تصادفی را منعکس نمی­سازد. چنین ابزاری نه با خودش همبستگی دارد نه با چیز دیگری. پایایی این است که اگر چیزی را به طور مکرر بسنجیم،  نتیجه یکسان باشد(چلبی،1380: 60). از میان همه روش­های ممکن برای آزمون روایی استفاده از مشخصه­های آماری پرسش­های یک مجموعه که مستلزم تنها یک بار اجرای آزمون است،  استفاده از روش رایج برآورد ضریب پایایی است. ضرایبی  که از این طریق به دست می­آیند چون بستگی به میزان هماهنگی آزمون­ها از یک پرسش به پرسش دیگر دارند، شاخص ثبات یا هماهنگی درونی مواد آزمون و در واقع معرف میزان هم پوشی پرسش­های مختلف آن از لحاظ سنجش یک ویژگی مشترک است (همان،65).

در این تحقیق برای تعیین پایایی ابعاد استراتژی­های منابع انسانی و ارزیابی عملکرد کارکنان، پیش آزمونی در بین 15 نفر از مدیران شاغل در شرکت نفت و گاز غرب استان کرمانشاه كه عضو جامعة آماری بودند، به طور تصادفی اجرا شد. در استفاده از روایی[4]، میزان هماهنگی و همبستگی هر گویه با مجموع گویه­ها تعیین و سپس گویه­های نامناسب حذف می­­شوند. در این تحقیق، نیز برای  سنجش میزان روایی از روش همبستگی درونی گویه­ها و همچنین آلفای کرونباخ که مبتنی بر ماتریس همبستگی گویه­ای است و ضریب پایایی کل طیف را مشخص می­کند، استفاده شده است. برنامۀ 18  SPSS علاوه بر محاسبۀ ضریب آلفا یا پایایی کل طیف، موقعیت تک تک گویه­ها را از لحاظ نقش آنها در کاهش یا افزایش کلی مشخص می­کند و بدین ترتیب، گویه­های نامناسب که حذف آنها باعث افزایش ضریب پایایی کل طیف  می­شود تعیین می­گردد. جدول (3-1) ضریب آلفای طیف­های مورد استفاده در این تحقیق که به روش مقیاس لیکرت با پنج گزینه طراحی شده اند، نشان می­دهد.

جدول شماره (3-1): ضریب آلفای کرونباخ برای تخمین پایایی طیف­ها

3-8.  ابزار تحقیق

در این تحقیق، برای جمع آوری اطلاعات و داده­ها از یک ابزار تحقیق­گر ساخته و استاندارد  از سه قسمت که بخش اول: سوالات مروبط به مشخصات دموگرافیک پاسخگویان شامل (جنس، سن، نوع استخدام، میزان تحصیلات، محل خدمت، سابقه خدمت و سابقه مدیریت) دو پرسشنامه استاندارد برای سنجش متغیر مستقل استراتژی­های منابع انسانی بر اساس مدل سوات[5] و پرسشنامه دیگر برای متغیر وابسته عملکرد کارکنان بر اساس مدل هرسی[6] و گلداسمیت[7]، یا مدل اچیو[8]  تدوین گردید.