مبانی نظری و پیشینه تحقیق نظریه های روانشناسی اخلاق 95 صفحه

    اخلاق یکی از قلمروهای زایای اندیشه بشری است ولی در نظام دانشگاهی ایران به عنوان یک رشته مستقل درسطوح تحصیلات تکمیلی شکل نگرفته­ است.از میان فلسفه­های مضاف،فلسفه اخلاق بی­ رونق­ترین حوزه­ها است. روان­شناسی و جامعه­شناسی اخلاق نیز در وضعیت نامناسب­تری قرار دارند. بنابراین در ایران پژوهش­های اخلاق از نظر کمّی و کیفی بی­رونق­اند. در ادامه پاره­ای از پژوهش­های دانشگاهی را که درباره اخلاق صورت گرفته­اند بررسی می­کنیم.نقد تطبیقی شیوه­های تربیت اخلاقی در نزد قدما و روانشناسان معاصر.بررسی چهار مکتب روانکاوی(فروید)، رفتارگرایی(اسکینر)، رشد شناختی(پیاژه)، انسان­گرایی(راجرز) و اخلاق قدما از جمله ابن مسکویه، خواجه نصرالدین طوسی و ملا مهدی نراقی، به مقایسۀ مبانی روش­شناختی، مبانی روان­شناختی و   شیوه­های تربیت اخلاقی قدما و نظریات روانشناسی مدرن پرداخته است. ایشان نقاط قوت و ضعف دیدگاهها جدید و قدیم را یادآوری و نکات قابل استفادۀ آنها را بر می­شمارد؛ در مبانی روانشناختی نکات زیر را مهم می­بیند:

در هر تحلیلی از اخلاق باید اراده و اختیار فرد، نحوۀ تأثیر نیروهای روانی و انگیزه­ها، ریشه­های ناخودآگاه اعمال، شرایط و محرک های طبیعی، گنجایش شناختی فرد، برداشت و تلقی فرد از خویشتن را لحاظ کنیم. و در شیوه­های تربیتی نیز نکات زیر را برجسته می­داند: حفظ حد اعتدال در کنترل قوۀ غضب و شهوت، معاشرت با افراد خوب و پیشگیری از حشر با افراد بد، وادار کردن نفس به کارهای مطلوب، تقدم شناخت معایب اخلاقی برتلاش برای رفع آنها، ضرورت فعالیت خودجوش متربی در تربیت اخلاقی، ضرورت تمایز میان آداب و رسوم و اخلاق، توجه به شکل­گیری مفهوم «خود» نزد متربی.

نمونه پیشینه پژوهش نظریه های روانشناسی اخلاق 

 رابطۀ دین و اخلاق از نظر علامه طباطبایی/مسعود امید، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس،1373. این رساله با راهنمایی دکتر غلامحسین دینانی رابطه دین و اخلاق را از نگاه علامه طباطبایی از جنبه­های مختلف مورد بررسی قرار داده است. از جنبۀ معرفت­شناختی بیان می­کند که مفاهیم باید و نباید و خوب و بد و گزاره­های حاوی این مفاهیم، در حوزۀ دین و اخلاق ناظر به حقایق واحدی هستند. بدین معنی که در مورد باید و نباید نظر به رابطۀ علّی میان عمل و  اثر آن و یا عدم وجود این ارتباط می­باشد و در مورد خوب و بد نظر به کمال و نقص نوع یا فرد است. پس از این جهت بین دین و اخلاق وحدت حاکم است.

در مورد ارتباط منطقی بین این دو بیان می­کند که بین دین«ادراکات حقیقی» و اخلاق«ادراکات اعتباری» ارتباط منطقی«تولیدی» وجود ندارد. از جنبۀ هستی شناختی، از طرفی دین تنزل­یافتۀ حقیقتی برین در مراتب طولی هستی است و از طرف دیگر نظام اعتباری اخلاقی در بطن خود، قائم به نظام تکوینی و آنگاه تنزل­یافتۀ مراتب عالی هستی است. بنابراین دین و اخلاق از حیث هستی­شناختی در مراتب هستی موجود به وجود واحدند و دارای وحدت می­باشند. از نظر روانشناختی در دو جهت قابل بررسی­است در رتبۀ نخست درجهت ارتباط ایمان و خلقیات و تعلقات نفسانی که در این حالت ایمان علت ناقصۀ اخلاق محسوب می­شود و در مرتبۀ دوم از جهت رابطۀ حس پرستش و حس اخلاقی، علامه معتقدند حس اخلاقی، منشعب از حس  پرستش است و از لوازم و آثار آن محسوب       می­گردد. ارتباط جامعه­شناختی دین و اخلاق به این شکل است که ثبات و انسجام در جامعه در سایۀ دین و اخلاق میسور است. دین و اخلاق هر دو آثار مشترکی در جامعه­ دارند و از این جهت نیز بین آنها وحدت حاکم است.

مبانی نظری در مورد نظریه های روانشناسی اخلاق 1

پیشینه نظری پژوهش در مورد نظریه های روانشناسی اخلاق